Asansörlerde Türkiye alarmı: Burdur’da kaç asansör gerçekten denetleniyor?

Asansör güvenliği Türkiye’nin gündemine yeniden taşındı. Adana Makina Mühendisleri Odası Başkanı Kerem Şahin’in açıkladığı verilere göre, 2026 yılının ilk 9 ayında yaklaşık 12 bin asansör kontrol edildi. İlk kontrollerde 5 bin 306 asansöre kırmızı, 4 bin 882 asansöre ise sarı etiket verildi. Böylece kontrol edilen asansörlerin yaklaşık yüzde 90’ı ilk aşamada güvensiz veya kusurlu kategorisinde değerlendirildi.

Şahin, takip kontrolleri sonrasında bazı asansörlerin mavi veya yeşil etikete döndüğünü belirtirken, yüksek ilk kontrol oranının bakım firmaları ve bina yöneticilerinin sorumluluklarını da yeniden gündeme getirdiğini ifade etti.

Peki Türkiye'de asansörlerin durumu ne?

Asansörlerdeki tablo yalnızca Adana'ya özgü bir tartışma değil.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın yayımladığı geçmiş dönem sektör verileri, Türkiye'de yıllar boyunca çok sayıda asansörün ilk periyodik kontrollerinde güvenlik açısından ciddi eksiklikler tespit edildiğini gösteriyor.

Örneğin Bakanlığın sektör raporunda 2018 yılında 434 bin 717 asansörün periyodik kontrolden geçirildiği; bunların 223 bin 433'üne kırmızı, 21 bin 122'sine sarı, 102 bin 405'ine mavi ve 87 bin 757'sine yeşil etiket verildiği belirtiliyor.

Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor:

Kırmızı veya sarı etiket alan her asansörün sürekli olarak o durumda kaldığı anlamına gelmiyor.

Takip kontrollerinde eksiklikleri giderilen asansörlerin etiketi değişebiliyor. Bu nedenle ilk kontrol verileri ile takip kontrollerinden sonraki nihai durumun birbirinden ayrılması gerekiyor.

Etiketler ne anlama geliyor?

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın mevcut açıklamasına göre asansörler periyodik kontrol sonucunda dört farklı renkle sınıflandırılıyor:

🟢 Yeşil: Kusursuz

🔵 Mavi: Hafif kusurlu

🟡 Sarı: Kusurlu

🔴 Kırmızı: Güvensiz

Bakanlığın açıklamasına göre kırmızı etiket, asansörün güvensiz olduğu ve kullanılmaması gerektiği anlamına geliyor. Kırmızı etiketli asansörün güvenli hale getirilmesi için 60 günlük süre bulunuyor. Sarı etiketli asansörlerde ise kusurların giderilmesi için 120 günlük süre öngörülüyor.

Dolayısıyla apartman sakinlerinin asansörün kapısındaki etikete bakması yalnızca formalite değil, doğrudan can güvenliğiyle ilgili.

Asansörleri kim denetlemek zorunda?

Burada kamuoyunda sıkça karıştırılan bir konu bulunuyor.

Asansörlerin yıllık periyodik kontrolünü doğrudan her belediyenin kendi personelinin yapması gerekmiyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın açıklamasına göre periyodik kontroller, TÜRKAK tarafından akredite edilmiş ve Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş A Tipi Muayene Kuruluşları tarafından gerçekleştiriliyor.

Ancak sistemin merkezinde ilgili idare bulunuyor.

Belediye sınırları içerisindeki asansörlerde ilgili idare belediye, belediye sınırları dışındaki yerlerde ise ilgili mevzuata göre il özel idaresi oluyor. Belediye veya il özel idaresi, yetkilendirilmiş A Tipi Muayene Kuruluşu ile protokol yaparak kontrolleri yaptırıyor.

Yani sistem kabaca şöyle işliyor:

Bakanlık → Yetkilendirme ve mevzuat

Belediye/İl Özel İdaresi → İlgili idare ve protokol

A Tipi Muayene Kuruluşu → Teknik periyodik kontrol

Bina yöneticisi → Bakım ve periyodik kontrolün yaptırılmasından sorumlu

Asansörlerin periyodik kontrolünün yılda en az bir kez yapılması gerekiyor.

Burdur’da sistem nasıl işliyor?

Burdur açısından ulaşılan resmi ve yerel kayıtlarda önemli bir bilgi bulunuyor.

Burdur Belediyesi, 2019 yılında belediye sınırları içerisindeki asansörlerin periyodik kontrollerinin yapılabilmesi amacıyla A Tipi Muayene Kuruluşu ile protokol imzalanması konusunda Belediye Başkanına yetki verilmesine ilişkin karar aldı.

Daha sonra 2023 yılında Burdur Belediyesi ile Türk Standardları Enstitüsü (TSE) arasında asansörlerin periyodik kontrollerine ilişkin protokol imzalandığı açıklandı.

Belediye tarafından yapılan açıklamaya göre TSE, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından A Tipi Muayene Kuruluşu olarak yetkilendirilmiş kuruluş sıfatıyla Burdur'daki asansörlerin periyodik kontrollerini gerçekleştirecekti. Açıklamada sözleşmenin 4 yıllık olduğu ve kentteki asansörlerin kırmızı, mavi ve yeşil etiketlerle sınıflandırılacağı belirtildi.

Bu protokol 2023'te imzalandığı için açıklanan 4 yıllık süre esas alındığında 2027'ye kadar devam eden bir dönem söz konusu. Ancak 2026 yılı itibarıyla fiili uygulamanın ve protokolün güncel durumunun ilgili kurumlardan teyit edilmesi gerekiyor.

Asıl soru şimdi burada başlıyor: Burdur’da kaç asansör kontrol edildi?

Araştırmamızda Burdur için 2026 yılına ait, kamuya açık şekilde yayımlanmış toplam asansör sayısı, kontrol edilen asansör sayısı ve kırmızı-sarı-mavi-yeşil etiket dağılımına ulaşamadık.

TSE'nin çevrim içi sisteminde asansör raporu ve etiket doğrulama sorgulamaları bulunuyor. Ayrıca TSE'nin belediyelerle yaptığı protokollere ilişkin ayrı bir sorgulama sistemi de mevcut.

Ancak Burdur özelinde vatandaşın kolayca ulaşabileceği şekilde;

• Burdur'da toplam kaç asansör bulunduğu,
• 2026 yılında kaç asansörün periyodik kontrolden geçtiği,
• Kaç asansörün kırmızı etiket aldığı,
• Kaçının sarı, mavi ve yeşil etiket taşıdığı,
• Kırmızı etiket verilen kaç asansörün daha sonra güvenli hale getirildiği,
• Kaç asansörün kullanım dışı bırakıldığı,

gibi veriler kamuoyuna açık biçimde sunulmuş değil.

İşte tam da bu noktada Burdur'da ilgili kurumlara önemli bir görev düşüyor.

Burdur Belediyesi'ne soruyoruz

Adana'da 12 bin asansörün kontrol edilmesi ve yaklaşık 10 bininin ilk kontrolde kırmızı veya sarı etiket alması, Türkiye'nin birçok kentinde asansör güvenliği konusunda daha ayrıntılı verilerin kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini gösteriyor.

Burdur'da ise vatandaşların bilmek istediği sorular oldukça açık:

Burdur merkezde kaç asansör bulunuyor?

2025 ve 2026 yıllarında bunların kaçı kontrol edildi?

Kaç asansör kırmızı etiket aldı?

Kaç asansör sarı etiket aldı?

Kırmızı etiket verilen asansörlerden kaçı yeniden kontrol edilerek güvenli hale getirildi?

Kullanım dışı bırakılması gereken kaç asansör var?

Yıllık kontrolü yapılmayan asansör bulunuyor mu?

Burdur Belediyesi'nin TSE ile yaptığı protokol kapsamında bugüne kadar kaç asansör kontrol edildi?

Bu soruların yanıtları yalnızca istatistik anlamına gelmiyor.

Çünkü bir apartmana giren vatandaş, bindiği asansörün gerçekten güvenli olup olmadığını bilmek istiyor.

Bina yöneticilerinin de sorumluluğu var

Mevzuata göre asansörlerin güvenli şekilde işletilmesi için bakım ve periyodik kontrollerin yaptırılması bina sorumlusunun yükümlülükleri arasında bulunuyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı da asansörlerin yıllık kontrollerinin zorunlu olduğunu açıkça belirtiyor.

Dolayısıyla sorumluluğu yalnızca belediyeye veya kontrol kuruluşuna yüklemek de doğru değil.

Bakım ayrı, periyodik kontrol ayrı.

Yetkili bakım firmasının düzenli bakım yapması gerekiyor. Yıllık güvenlik/periyodik kontrol ise yetkilendirilmiş A Tipi Muayene Kuruluşu tarafından gerçekleştiriliyor.

Bu ayrımın apartman yöneticileri ve vatandaşlar tarafından bilinmesi büyük önem taşıyor.

Burdur'un asansör karnesi açıklanmalı

Adana'da ortaya çıkan tablo, asansör güvenliği konusunda şehir şehir veri açıklanmasının önemini bir kez daha ortaya koydu.

Burdur'da ise denetim sisteminin kurulduğuna ve TSE ile protokol yapıldığına ilişkin kayıtlar bulunuyor. Fakat 2026 itibarıyla Burdur'un asansör karnesinin kamuoyuna açık, güncel ve toplu biçimde paylaşılmaması önemli bir bilgi boşluğu oluşturuyor.

Bu nedenle Burdur Belediyesi, TSE ve ilgili kurumların Burdur'daki asansörlerin güncel kontrol ve etiket istatistiklerini açıklaması, vatandaşların hangi binalardaki asansörlerin kontrol edildiğini ve güvenlik açısından hangi kategoride bulunduğunu bilmesi açısından önem taşıyor.

Çünkü asansör, her gün yüzlerce kişinin kullandığı bir ulaşım aracı değil belki; ama güvenliği ihmal edildiğinde sonuçları doğrudan insan hayatını ilgilendiren bir sistem.